Jagdpanzer 38 Hetzer - analiza wersji pojazdu, oraz model i elementy waloryzujące
#1
Tomasz poprosił minie abym napisał krótki tutorial dotyczący Hetzera. Spełniam prośbę, jednocześnie zaznaczam, iż nie jestem wielkim specjalistą tematu, zatem wszelkie poprawki lub wyłapane błędy są mile widziane.
Podzieliłem poszczególne modyfikacje i wersje klasycznie na wczesną, średnią i późną. Oczywiście sam podział jest czysto umowny poszczególne zmiany wchodziły płynnie i nikt nie zawracał sobie głowy, aby oznaczać do dziś produkujemy wersję wczesną, a od jutra średnią. Ok. do rzeczy

1) Hetzer – wczesny

- pancerna osłona działa z okrągłymi uszami
- jarzmo z wycięcie w kształcie odwróconej litery L występował przynamniej w dwóch typach
poniższy trochę wcześniejszy z wydłużoną krawędzią ( takie jarzmo posiadał „Chwat”, Dragon w swoim modelu daje inne, pomysł na nowy produkt dla Panzer Art, chyba nie jest trudny do realizacji)
İmage
Drugie jarzmo już bez tej krawędzi
İmage
- lufa występował gładka lub gwintowana na końcu przystosowana do założenia hamulca wylotowego,
- górna płyta - dwa włazy dla załogi pierwszy przy obrotowym km otwierany prawo –lewo, trzeba zaznaczy, że we wczesnych Hetzerze rączka do otwierania włazów dość nieporęcznie umieszczona została na włazie obok km. Drugi właz otwierany do przodu,
- tylna płyta nad silnikiem „czysta” tzn. pozbawiona małych włazów dostępowych,
-osłona rury tłumika tam gdzie wchodziła w komorę silnika była odlewana – zaokrąglone krawędzie lub spawana z krawędziami (zależy od egzemplarza, odlewana wcześniejsza)
İmage
- tłumik w postaci podłużnego „baniaka” osłonięty siatką chroniącą przed poparzeniami,
- skrzynka na narzędzia z boku perforowana z otworami (choć i w późniejszych Hetzerach także można taką dostrzec),
- cześć wczesnych wozów została wyposażona w sprzęg do holowania tak jak na poniższym zdjęciu. W takiej konfiguracji zapasowe odcinki gąsienic z prawej strony zostały przeniesione na płytę nadsilnikową obok tłumika,
İmage
- układ jezdny koła nośne z 32 śrubami, koła napinające z 12 otworami ulgowymi. Później koła napinające często ewoluowały, zmniejszała się ilość otworów ulgowych 8, 6 aż na końcu 4. Ogólnie zasada im późniejszy Hetzer tym koło napinające ma mniej otworów (oczywiście można znaleźć późne Hetzery z wczesnymi kołami, montowana, co było „pod ręką”). Ładny widok na układ jezdny wczesnego Hetzera
İmage
- malowanie ciemnożółte Dunkelgelb, czasami dwu lub trzy kolorowe malowania natryskowe.
W części Hetzerów zastosowano charakterystyczny kamuflaż dwukolorowych plam znanych z „Chwata”, czyli zielone plamy z brązowymi obwódkami. Mało znane zdjęcie z Warszawy ładne pokazujące ten typ malowania.
İmage

2) Hetzer – średni

- zmieniona została pancerna osłona działa pozbawiona ją okrągłych uszu,
- jarzmo już bez uskoków, typowy tzw. świński ryj,
İmage
- na górnej płycie pojawiły się trzy „pilzeny” do mocowania pomocniczego dźwigu,
- raczka przy włazach obok obrotowego km zmieniła położenie i została przymocowana do włazu obok. Właz załogi otwierany do przodu otrzymał sąsiada w postaci włazu otwieranego do tyłu zamontowanego na płycie nadsilnikowej,
- w ostatnich seriach pojawił się po prawej stronie właz inspekcyjny na końcu płyty nadsilnikowej (powyżej gąsienicy zapasowej),
- zaprzestano montować perforowana blachę, jako osłonę na tłumiku,
İmage
- na małym okrągłym panelu dostępowym poniżej zapasowej gąsienicy pojawił się stopień ułatwiający wsiadanie do pojazdu
İmage
- pojawiły się, o czym wspominałem wcześniej koła napinające z mniejszą ilością otworów ulgowych,
İmage
- typowe malowanie Hetzerów średniej wersji to fabryczny „Licht und Schatten”, przy czym trochę odmienny dla BMM i Skody. Ten zaprezentowany na powyższych zdjęciach wykonywał BMM za pomocą szablonów. Natomiast zakłady Skody nakładały kropki pędzlem, przez co często były rozmazane i kamuflaż miał bardziej misterny wzór.
İmage

3) Hetzer – późny

- pancerna osłona dział otrzymała w na górze kołnierza charakterystyczne prostokątne wypustki. W części ostatnich serii produkcyjnych te wypustki znowu zniknęły,
İmage
- wizjer kierowcy otrzymał nową osłonę peryskopów chroniącą przed ostrzałem jak i deszczem,
İmage
- przednie i tylne zaczepy holownicze dostały nowy kształt z charakterystycznym wystającym „cyckiem” – patrz zdjęcie powyżej,
- przy zaczepach holowniczych z tyłu i z przodu przyspawano dodatkowe trójkąty wzmacniające łączenie płyt – patrz zdjęcie powyżej,
- zastosowano nowy krótszy tłumik o innym kształcie,
İmage
- dwa małe włazy inspekcyjne na dole płyty nadsilnikowej (prawy i lewy) to już standard w tej wersji – patrz zdjęcie powyżej. Przy czym zakłady Skoda montowały uchwyty włazów prostopadle do zawiasów, natomiast BMM lewy prostopadle, prawy równolegle,
- obniżono położenie tylnego światła,
İmage
- poważnym zmianom uległy koła jezdne. Zmniejszono bandaże gumowe (braki kauczuku) zwiększono średnicę, aby utrzymać ich dotychczasowy wymiar oraz zrezygnowana z 32 śrub i zastąpiono je 16 nitami. Zdjęcie Bergehetzer, ale za to ładnie widać zmiany
İmage
- koła napinające mają w finalnej wersji 4 otwory ulgowe ( w ciągłym użyciu były także i wcześniejsze odmiany z sześcioma lub ośmioma otworami)
İmage
- malowanie fabryczne trzykolorowe ostro krawędziowe bez kropek – patrz zdjęcie powyżej

Jeszcze ciekawostki na przykładzie jednego z ostatnich wyprodukowanych Hetzerów
Osłona jak i jarzmo działa pozbawiona jest kamuflażu. W okolicach wizjera namalowane są czarne paski dla zmylenia przeciwnika chcącego celować w to miejsce. Wzdłuż kadłuba nie ma małych uchwytów na siatkę maskującą, za to są zaczepy o kształcie oczek podobne do montowanych na ostatnich Panterach.
İmage

Na koniec odnosząc się do często padającego pytania – a wewnętrzną stronę włazów, na jaki kolor? Tu mamy przykład, że także i tam kładziono kamuflaż
İmage


Na Hetzerach używano dwóch typów gąsienic tzw. wczesnych Friul Alt -15, Modelkasten SK-28
İmage
oraz późnych Friul Alt -35, Modelkasten SK-29, Trumpeter 02045
İmage
Niestety brak mi informacji, kiedy nastąpiły zmiany typów gąsienic. Ogólnie można stwierdzić, iż pierwszy typ w większości widoczny jest na Hetzerze wczesnym i średnim.
Ponadto jest także kilka zdjęć Hetzera na gąsienicach Ostketten Friul Alt – 93
İmage

Źródła zdjęć: Jagdpanzer 38 Wydawnictwo MBI, Panzernet.net, Forum. Valka.cz. e-bay, kadry z filmów.
Odpowiedz
#2
Świetna robota!
Gratuluję pomysłu, podziwiam wykonanie i zazdroszczę wolnego czasu jaki miałeś i na potrzeby ogółu go zużyłeś.
Odpowiedz
#3
Genialne, bardzo się przyda.

Dziękuję pięknie Krzyśku.
İmage
Odpowiedz
#4
Oczywiście cały podział wczesny - średni - późny tak jak wspominałem, jest czysto umowny i trzeba zawsze traktować go z pewną rezerwą.
Jest to raczej katalog elementów które ewoluowały i na które warto zwrócić uwagę.
Teoria i tutoriale swoje, a życie swoje. Dlatego zawsze twierdzę - trzeba "czytać" zdjęcia oryginalnych pojazdów.
Najlepszym przykładem jest ten Hetzer, z ostatniej fotki na Ostkettenach uchwycony na ulicach Pragi w maju 45.
- tłumik późny ale osłona rury "wchodzącej" w przedział silnikowy wczesna, zaokrąglona
- światło tylnie wysokie, jakaś dziwna skrzynka narzędziowa na błotniku,
- raczej późne gąsienice ostketten a nadal wczesny układ jezdny (koła jezdne i napinające)


PS. Coś tam dodałem w tutorialu co mi umknęło z głowy.
Odpowiedz
#5
Bardzo dziękujemy!

Pzdr,
Kuba

ps. tak to ja, ex big buba Big Grin
Odpowiedz
#6
Dobry artykuł. Jeżeli kiedyś będę robił ten pojazd, na pewno z niego skorzystam.
Dzięki wielkie Big Grin
Odpowiedz
#7
Panowie, moglibyście pomóc w rozszyfrowaniu tego Hetzera na pierwszym planie? Ponoć jest to fotka z Żagania i wydaje mi się, że przedstawia późne pojazdy - koła napinające i wydech - jakby podpasował pod mojego DMLa to bym się ucieszył Cool

İmage
http://www.facebook.com
İmage
Odpowiedz
#8
Wyglądają na późne, ciekawostka Hetzery maja tłumiki odwrócone w drugą stronę.
Z jakiego Dragona chcesz robić?
Odpowiedz
#9
6060 z aberem do poznego.
İmage
Odpowiedz
#10
To jest średnia wersja, nie wiem czy są wszystkie elementy do późnej, chyba że niestraszne Ci skrecze.
Odpowiedz
#11
Tylne plyty budy i wanny byly, tak samo jak kola i wydech wiec moze nie bedzie tragedii :)
İmage
Odpowiedz
#12
W związku z dużymi nadziejami Ministerstwa Obrony pokładanymi w działach bezodrzutowych pod koniec 1943 pojawił się pomysł, aby nowo projektowany niszczyciel czołgów wyposażyć w takie właśnie działo. W związku z przeciągającymi się testami pomysł został odłożony na półkę, jednak o nim nie zapomniano i w maju 1944 rozpoczęto pracę nad takim pojazdem, wyposażonym w bezodrzutową armatę 7,5 cm PaK 39. Kadłuby 3 egzemplarzy powstały w BMM we wrześniu, a w październiku trafiły do Alkett, który miał w tych pojazdach montować uzbrojenie. Docelowo myślano o serii 100 sztuk, które miały być produkowane przez zakłady Skoda w Pilźnie, jednak potem postanowiono wykonać najpierw serię zerową.
Nowy pojazd miał być napędzany przez silnik Tatra 928 Diesel, jednak na skutek przedłużających się jego testów serię zerową wyposażono w standardowy silnik Praga AE. W grudniu '44 i styczniu '45 zmontowano w sumie 10 sztuk, z których 8 wysłano do Szkoły Niszczycieli Czołgów w Milovicach. Testy wykazały pewne mankamenty (silne wstrząsy kadłuba, szybkie zużycie lufy), jednak podstawowa zaleta montowania armaty bezodrzutowej (czyli zwiększony zapas przewożonej amunicji z 38 do 79 sztuk) nie pozwalała na rezygnację z projektu.
W kwietniu 1945 ukończono jeszcze jeden pojazd, tym razem wyposażony w docelowy silnik Tatra 928 Diesel. Tym samym całkowita produkcja pojazdów Hetzer Starr wyniosła 14 egzemplarzy.

Odmiana Starr dość znacznie różniła się od "klasycznych" Hetzerów:
- zmieniono osłonę działa na lżejszą, smuklejszą (a co za tym idzie inna była też płyta czołowa kadłuba)
- dodano uchwyty holownicze z tyłu i przodu pojazdu (tzw. uszy)
- zewnętrzne fartuchy otrzymały dodatkowy element wzmacniający
- zmieniono tylne błotniki oraz ich mocowanie do kadłuba
- zupełnie przeprojektowano płytę nadsilnikową oraz tylną płytę kadłuba
- zainstalowano nowy typ tłumika
- zaprojektowano nowy typ włazu dowódcy z obracanym o 360 stopni peryskopem
- zmieniono celownik i jego umiejscowienie w dachu przedziału bojowego

Niektóre pojazdy wzięły udział w walce w ramach Kamfgruppe Milovitz, prawdopodobnie też praski garnizon Wehrmachtu miał również na wyposażeniu Starr'y. W trakcie odwrotu wojsk niemieckich w Pradze pozostały dwa takie pojazdy. Po wojnie na terenie Czechosłowacji zachowało się conajmniej osiem takich pojazdów, jednak siedem z nich zostało przezbrojonych w standardową armatę 7,5 cm PaK 39 L/48.

Przeszukiwanie googla pod kątem zdjęć Hetzera Starr daje takie to efekty:

İmage

İmage

İmage

İmage

İmage

İmage

İmage

İmage

İmage

İmage

İmage

Jeśli chodzi o model, to robi go w skali 1:35 Trumpeter (05524). Model dość nierówny; z jednej strony ma gąsienice składane z ogniwek ala Modelkasten (choć o bardzo płytkiej, jak dla mnie zbyt płytkiej "rzeźbie bieżnika") i silnik, a z drugiej strony boczne osłony wykonane ma jako jedna część z fototrawioną symulacją uchwytów.
Największą wadą tego modelu jest to, że ma niewłaściwy typ kół jezdnych (powinien mieć późne, z mniejszą ilością śrub i cieńszym bandażem, a nie wiedzieć czemu ma wczesne, z większą ilością śrub i grubszym bandażem). Na szczęście prawidłowe koła do niego ma w ofercie firma SKP. Model ten można okrasić zestawem fototrawień od Voyagera.




Informacje tu zawarte powstały na podstawie książki Marcina Rainko "Jagdpanzer 38 Hetzer, vol.2", zdjęcia zaś pochodzą ze stron panzernet.net, tanks.webz.cz, planetarmour.com, vn-parabellum.com, ipmsphillippines.com.
Odpowiedz
#13
Super Bartek, dzięki! Teraz StuG sly
İmage
Odpowiedz


Podobne wątki
Wątek: Autor Odpowiedzi: Wyświetleń: Ostatni post
  Jagdpanzer IV L/70 (V) staszek53 7 5,370 31-07-2015, 16:37
Ostatni post: staszek53
  Jagdpanzer IV L/70 LSSAH / Ardeny 44 Piotr Koperski 1 2,245 20-11-2012, 07:16
Ostatni post: Marcin Podraza
  Jagdpanzer IV L/70 znowu Tomasz Hejmo 10 8,178 11-07-2011, 06:51
Ostatni post: Panzer
  Jagdpanzer IV L/70 fruhe Tomasz Hejmo 19 16,498 12-05-2011, 19:17
Ostatni post: Panzer

Skocz do:


Użytkownicy przeglądający ten wątek: 1 gości